Yëf yi bees

Tegtal

Cëw-cëw – Fëpp wu am njariñ ngir gën a gëna màgg

Yonn bi bees mooy benn ci ay jëfandikoo yu bare ci ñam bu Afrik. Jëf wu neex, wu xawlu, moo tax ay ñam yu bare di gën a rafet, di gën a neex, di gën àgg. Jëfandikoo ci lu muñ, te lu muñ ci lu muññ, te moo tax mu nekk benn jëfandikukat bu muñ ci bés bu nekk.

Su ñu ko jëfandikoo ci njàlbéen bu ñuy séddale, mën na ko defal ay xëtu yu réy. Bu ñu ko fexe ci diw, ñu daldi ko fexe ca sos yi, ci sos yi, walla ci sos yu ñu fexe. Man nga itam jëfandikoo ko ci lu raw, lu ñu di jël ci lu baax, ci salaat, walla ci jën gu ñu di jéggi.

Ci ñam yu Afrig, ci ciñ gi, ci ay sos yu bare la ñu bokk: tomat, ay xëy, okra… Am na itam ay njàmbaar yu ñuy jëfandikoo ci biir ay xëtu, di ci diine, ak xëtu.

Jëf yi bees di ko sàmm ci lu xelu kër, ci bérab gu séq. Bu ñu ko tàmbalee, dañu ko tëj, di ko jëfandikoo ci 48 jamono.

Ci mbirum ñam, am na lu bare ci antioxydants ak sulfure. Yëfandikukat yi di dëkku jëmm bi, di dëkku ko, di jébbal dund gu mag.

Bu ñu koy jox ci benn-bi-gànnaaw, ci ci ciñ la ciñ la, lu bare, lu rafet, te lu war a mujj. Jëfalu ko ci biir, di ko xeex, di ko fey, di ko sàkku ci ay xëtu walla ci ay xët yu bare. Fekk na ci biir ñam bu ñu koy sàmm, lu wóor te lu lekk.